a معیارهای انتخاب موضوع و تعیین عنوان تحقیق • تیک بین
خانه » آموزش » معیارهای انتخاب موضوع و تعیین عنوان تحقیق

معیارهای انتخاب موضوع و تعیین عنوان تحقیق

Loading...

Average: 5 Count: 1

پژوهشگری که می خواهد تحقیقی را شروع کند لازم است نخست به انتخاب موضوع بپردازد. انتخاب موضوع و تعیین عنوان تحقیق برای آن یکی از مشکل ترین قسمت تحقیق است. موضوع تحقیق باید در زمینه ی تخصص پژوهشگر باشد تا بتواند در آن زمینه با اتکا به اطلاعات و توانمندی علمی به تحقیق بپردازد. اگر دانشجو یا متخصص اقتصاد موضوعی که انتخاب می کند در حوزه ی علم اقتصاد باشد قادر خواهد بود تحقیق را شروع و به سرانجام برساند و الا اگر همین پژوهشگر موضوعی مثلاً در حوزه ی روانشناسی برگزیند چون با نظریّات علم روانشناسی آشنا نیست بنابراین ممکن است کل تلاش او به هدر برود و نتیجه ی کار تحقیق، علمی نباشد.

معیارهای انتخاب موضوع و تعیین عنوان تحقیق

معیارهایی برای برای انتخاب موضوع

1- علاقه مندی محقق

پژوهشگر باید به موضوعی که می خواهد در مورد آن تحقیق کند علاقه داشته باشد و الا نخواهد توانست در مورد موضوعی که علاقه بدان ندارد پژوهش کند. باید دانست فرایند پژوهش با فراز و نشیب هایی همراه است. گاهی در جریان تحقیق چنان موردی پیش می آید که یاس محقق را فرا می گیرد و اگر این یاس، با عدم علاقه هم توام باشد آنگاه به ناتمامی پژوهش منجر خواهد شد.

2- مرتبط بودن موضوع با تخصص پژوهشگر

به طوری که ذکر شد، تحقیق علمی آن است که محقق بتواند با استفاده از نظریّات علمی و تجربه ی دیگر پژوهشگران، به انجام تحقیق بپردازد. لازمه ی این کار، آن است که پژوهشگر باید موضوعی را برای تحقیق انتخاب کند که حوزه ی تخصص او باشد. از انجایی که حوزه های تخصصی علوم مختلف روز به روز گسترده تر می شوند، لذا اگر پژوهشگر در زمینه ی موضوع تحقیق، متخصص باشد خواهد توانست کار را به سرانجام برساند.

3- امکان پذیری انجام موضوع تحقیق

موضوعی که پژوهشگر انتخاب می کند باید قابل تحقیق باشد. قابل تحقیق بودن موضوع را می توان از جنبه های مختلف بررسی نمود:

الف- قابلیت تحقیق از نظر علمی

بدین معنی که موضوع تحقیق دربرگیرنده ی مواردی نباشد که از نظر علمی نتوان در مورد آن به تحقیق پرداخت. مثلاً اگر کسی بخواهد عادلانه یا ناعادلانه بودن سیستم دستمزدها را مورد مطالعه قرار دهد، به لحاظ آن که مقوله ی عدالت یک مقوله ی ارزشی است و به همین دلیل برداشت های متفاوت از ان وجود دارد، لذا تحقیق در خصوص چنین موضوعی، نمی تواند فارغ از قضاوت های ذهنی باشد. یا اگر کسی بخواهد به مقایسه ی مطلوبیت دو نفر بپردازد چون مطلوبیت خود یک مفهوم ذهنی است این کار عملی نیست و نمی تواند موضوع تحقیق علمی قرار گیرد.

ب- قابلیت تحقیق از نظر محدودیت زمان

ممکن است موضوع تحقیق، در محدوده ی تخصص محقق باشد و از مفاهیم ارزشی نیز مبری باشد؛ اما در محدوده ی زمانی مشخص شده قابل انجام نباشد. مثلاً اگر بخواهیم هزینه ی سالانه ی خانوارهای یک شهر را تخمین بزنیم و این کار را بخواهیم در مدت زمان محدود فرضاً یک ماه، انجام دهیم این کار از نظر علمی درست نیست. چرا که هزینه ی سالانه ی خانوارها را از روی هزینه ی کل ماه نمی شود برآورد کرد. دلیل آن این است که منحنی هزینه ی خانوارها در ماه های مختلف توزیع یکنواخت ندارد، بلکه نوسانات هزینه ها در برخی از ماه ها بسیار متفاوت است به همین دلیل برای انجام تحقیقی جهت تخمین هزینه ی سالانه ی خانوارهای یک شهر لازم است هزینه ی سالانه را به تعداد نمونه های لازم و در همه ی ماه های سال (12 ماه) اندازه گرفت بعد از روی آن میانگین هزینه ی یک خانوار شهر مورد نظر را برآورد کرد.

ج- قابلیت انجام تحقیق از نظر امکانات

غیر از موارد مذکور در بندهای «الف» و «ب»، اگر امکانات ضروری برای انجام تحقیق وجود نداشته باشد، نمی توان آن را انجام داد. مثلاً اگر برای تخمین هزینه ی سالانه ی یک خانوار شهری، علاوه بر توانایی و زمان، امکانات مورد نیاز برای تکمیل پرسشنامه ها به تعداد حجم نمونه در دسترس نباشد، در این صورت تحقیق را نمی توان اجرا کرد.

د- قابلیت انجام تحقیق از نظر منابع اطلاعاتی

انجام تحقیق بدون امار و اطلاعات غیر ممکن است. بنابراین، وثتی موضوعی را برای تحقیق انتخاب می کنیم باید مطمئم باشیم در مورد موضوع تحقیق، یا منابع مناسب اطلاعاتی وجود دارد یا قابل حصول است. منابع اطلاعاتی عبارت است از آمار و کتاب، مقاله، پایان نامه، رساله، گزارش های تحقیقاتی و غیره.

اگر در زمینه ی اقتصاد ایران می خواهیم موضوعی را تحقیق کنیم باید با منابع آماری قابل اعتماد آن آشنا باشیم. برخی آمار اقتصادی را سازمان های معتبر تهیه می کنند. مرکز آمار ایران و بانک مرکزی مهمترین سازمان های تولید کننده ی آمارهای اقتصادی این کشور هستند. آمارهایی که این دو سازمان تهیه می کنند قابل تهیه توسط محققان منفرد نیستند. بنابراین، آشنایی با مجموعه ی آمارهای مرکز آمار ایران و بانک مرکزی برای انجام تحقیقات اقتصادی بسیار کارساز است. مثلاً هیچ محققی قادر نیست سرشماری عمومی نفوس و مسکن انجام دهد یا از کارهای صنعتی کشور آمارهای تفصیلی تهیه کند و یا درآمد ملی را محاسبه کند. در این گونه موارد محقق بودن تحقیق، منوط به وجود آمار قابل اطمینان است.

در مواردی که امار موجود نیست محقق می تواند با توجه به امکانات به تهیّه ی امار مثلاً از طریق پرسشنامه بپردازد. در این صورت محقق باید مطمئن باشد که جمع آوری آمار امکان پذیر است و الا اگر مبنای اجرای یک تحقیق آمار باشد و در مورد موضوع مورد تحقیق آمار به اندازه ی نیاز در دسترس نباشد و یا امکان جمع آوری آن در محدوده ی زمانی تحقیق مقدور نباشد، دیگر مبادرت به تحقیق نباید صورت گیرد.

هـ- اطمینان از مشارکت همکاران در تحقیقات گروهی

اکثر تحقیقات مستلزم کارگروهی است. ممکن است توانایی تک تک اعضاء خیلی بالا باشد ولی اگر مشارکت و همکاری اعضای گروه ضعیف باشد انجام تحقیق با مشکل مواجه می شود و حتی احتمالاً غیر ممکن می گردد.

متاسفانه، در جامعه ی ما به دلایل متعدد از جمله ضعف نظام آموزشی، همکاری و هماهنگی در کارهای گوهی بسیار ضعیف است و این نقطه ضعف، یکی از موانع تحقیق محسوب می شود.

با توجه به این مطلب، وقتی موضوعی را که مربوط به کارگروهی است انتخاب می کنیم باید از همکاری و هماهنگی اعضای گروه مطمئن باشیم.

4- غیر تکراری و «نو» بودن موضوع

موضوعی که برای تحقیق انتخاب می کنیم نباید عین موضوع تحقیق دیگر از نظر زمان و مکان باشد. انجام همان تحقیقی که فرد یا افراد دیگری انجام داده اند کار عبث است. موضوع ما یا باید بدیع و نو باشد یعنی فرد دیگری قبلاً ان را انجام نداده باشد و یا لااقل از نظر زمان و مکان با دیگر تحقیقات متفاوت باشد.

البته باید توجه داشت تکراری بودن موضوع به معنی انجم مجدد تحقیقات دیگران است. اما اگر عنوان تحقیق ما با تحقیق دیگری یکسان لکن روش اجرای آن متفاوت باشد این موضوع را نمی توان تکراری محسوب کرد.

به این نکته نیز باید توجه کرد معنی دیگر تحقیق تولید علم است اما تکرار تحقیق دیگران به علم چیزی نمی افزاید و اگر محققی کار دیگران را رونویسی کرده یا کپی کند در فرهنگ علم به این کار ناشایست «دزدی ادبی» یا plagiarism می گویند که کاری ناشایست است و اگر ثابت شود کسی به این کار دست زده است می تواند مورد پیگرد قانونی قرار گیرد. و در اخد مدرک دانشگاهی با مشکل مواجه می شود.

5- مهم و ضروری بودن موضوع

موضوعی که انتخاب می کنیم باید هم مهم باشد و هم از نظر انجام تحقیق ضروری، مقصود این است که گاهی مساله ی تحقیق چنان نیست که از نظر صرف وقت و انجام هزینه مهم و ضروری باشد. مثلا در جامعه ای که با مشکلی مانند اعتیاد مواجه نباشد انجام تحقیقی در خصوص اعتیاد نه مهم است و نه ضروری. بنابراین، در انتخاب موضوع باید اهمیت و ضرورت انجام تحقیق را نشان دهیم و موضوعی را انتخاب کنیم که صرف نیرو و هزینه برای آن به صرفه باشد.

تعیین عنوان تحقیق

بعد از انتخاب موضوع لازم است عنوان تحقیق خود را تعیین کنیم. در این مورد باید تلاش کنیم عنوان تحقیق ما حتی الامکان کوتاه و رسا باشد. یعنی خواننده با خواندن عنوان متوجه نیت ما شود و دیگر نیازی به توضیح اضافی نباشد.

مثلاً اگر عنوان موضوع ما «مطالعه ی رابطه ی رشد اقتصادی و توزیع درآمد» باشد. این عنوان به چند دلیل ناقص است:

اولاً مشخص نیست این مطالعه مربوط به چه جامعه ای است.

ثانیا دوره ی زمانی در آن قید نشده است.

اگر عنوان را به «مطالعه ی رابطه ی رشد اقتصادی و توزیع درآمد در ایران در دوره ی 1359 – 1384» تبدیل کنیم به عنوان رسا تبدیل می شود.

امروزه در بین بسیاری از سازمان هایی که علاقه مند به انجام تحقیقات هستند موضوعات و عناوین تحقیقات برای اطلاع عمومی پژوهشگران منتشر می شود تا علاقه مندان با تکمیل فرم های طرح تحقیق، که در ادامه راجع به آن بحث خواهد شد، آمادگی خود را اعلام دارند. در سال 1384 توسط دبیرخانه ی کار گروه پژوهش و فناوری استان آذربایجان شرقی (سازمان مدیریت و برنامه ریزی استان آذربایجان شرقی) تعداد 159 عنوان پژوهش منتشر شده بود که موضوعات زیر از آن جمله است:

1- بررسی موانع نهادی رشد اقتصادی پایدار در استان آذربایجان شرقی و راهبردهای رفع آن

2- بررسی رابطه ی کمی بین ساختار تولید و اشتغال در بخش های مختلف اقتصادی استان

3- تعیین استراتژی تحقیقات در استان

5- بررسی نقش SMEs و ارائه ی راهکارای توسعه ی ان در استان

6- ارزیابی راهکارهای ارتقاء بهره وری نیروی انسانی در دستگاه های دولتی استان

منبع

منبع

روش تحقیق – بهشتی

درباره‌ی TikBin

همچنین ببینید

آموزش ایجاد صفحه جدید در پاورپوینت

آموزش ایجاد صفحه جدید در پاورپوینت

آموزش ایجاد صفحه جدید در پاورپوینت PV آموزش ایجاد صفحه جدید در پاورپوینت با استفاده …

پاسخ دهید